Bezsenność - niektórzy mają opóźniony rytm dobowy

Uczeni z University of South Australia prześledzili dobowy rytm aktywności poznawczej u osób z długotrwałą bezsennością i porównali go z rytmem u osób śpiących prawidłowo.

Bezsenność dotyka około 10 proc. populacji oraz nawet jedną trzecią osób starszych. Chorzy często opisują swój stan jako nadmierną aktywność umysłową w nocy: wrażenie gonitwy myśli i niemożność uspokojenia umysłu przed snem.

Dotychczas zjawisko to określano jako tzw. poznawcze „hiperpobudzenie", jednak jego przyczyny nie były jasne. Badacze postanowili sprawdzić, czy trudność w wyciszeniu myśli może być powiązana z zaburzeniami , czyli biologicznego systemu regulującego cykl i czuwania.

W eksperymencie laboratoryjnym wzięły udział 32 starsze osoby: 16 cierpiących na bezsenność i 16 bez problemów ze snem. Uczestnicy przez 24 godziny pozostawali na jawie w kontrolowanych warunkach, bez dostępu do zewnętrznych wskazówek czasowych, takich jak światło dzienne czy codzienne obowiązki. Pozwoliło to naukowcom skupić się wyłącznie na naturalnym rytmie wewnętrznym mózgu.

Badani przebywali w słabo oświetlonym pomieszczeniu, mieli ściśle kontrolowane posiłki i . Co godzinę wypełniali szczegółowe kwestionariusze dotyczące charakteru, jakości i stopnia kontroli nad swoimi myślami. Dzięki temu możliwe było dokładne zmapowanie zmian aktywności umysłowej w ciągu doby.

U wszystkich uczestników zaobserwowano wyraźny rytm dobowy aktywności poznawczej - szczyt przypadał na popołudnie, a najniższy poziom nad ranem. Jednak u osób z bezsennością wyciszenie nocne było znacznie słabsze, a ich sposób myślenia w godzinach nocnych bardziej przypominał stan dzienny. Dodatkowo szczyt aktywności poznawczej był u nich opóźniony średnio o około sześć i pół godziny.

Zdaniem badaczy oznacza to, że u osób z bezsennością sygnał do „wyłączenia" aktywności umysłowej jest osłabiony i opóźniony. Odkrycie otwiera nowe możliwości leczenia, takie jak wzmacnianie rytmu dobowego poprzez odpowiednio zaplanowaną ekspozycję na światło, regularny tryb dnia czy praktykowanie uważności. Sugeruje to, że skuteczna terapia powinna uwzględniać nie tylko zachowanie, ale także mechanizmy okołodobowe i poznawcze.