Pomaganie innym spowalnia rozwój zaburzeń poznawczych

Znaczące relacje społeczne mogą nie tylko poprawiać samopoczucie, mogą także pomagać w zachowaniu sprawności umysłowej. Jak odkryto, regularne poświęcanie czasu na poza domem może spowolnić osłabienie funkcji poznawczych u osób w średnim i starszym wieku.

Badanie objęło ponad 30 tysięcy osób i trwało 20 lat. Wykazano, że osoby, które angażowały się w wolontariat lub udzielały nieformalnej pomocy sąsiadom, krewnym czy przyjaciołom, doświadczały o 15-20 proc. mniejszego spadku funkcji poznawczych związanego z wiekiem. Największe korzyści obserwowano u osób, które poświęcały na pomoc innym około dwóch do czterech godzin tygodniowo.

- Codzienne akty wsparcia, zarówno zorganizowane, jak i osobiste, mogą mieć trwały wpływ na - mówi Sae Hwang Han Uniwersytetu Teksańskiego. - Moją uwagę zwróciło to, że korzyści poznawcze płynące z pomagania innym nie były jedynie krótkotrwałe, ale narastały w czasie przy utrzymującym się zaangażowaniu, i były widoczne zarówno w przypadku formalnego wolontariatu, jak i nieformalnej pomocy. Co więcej, umiarkowane zaangażowanie, zaledwie dwie do czterech godzin tygodniowo, było konsekwentnie powiązane z wyraźnymi korzyściami - wyjaśnia.

- Nieformalna pomoc bywa czasem uznawana za mniej korzystną dla zdrowia ze względu na brak społecznego uznania - wskazuje Han. - Tymczasem miłym zaskoczeniem było odkrycie, że przynosi ona korzyści poznawcze porównywalne z formalnym wolontariatem - dodaje.

W badaniu przeanalizowano dane osób wieku powyżej 51 lat. Uwzględniono czynniki takie jak majątek, stan zdrowia fizycznego i psychicznego oraz poziom wykształcenia. Jak się okazało, osłabienie funkcji poznawczych związane z wiekiem spowalniało, gdy ludzie zaczynali i kontynuowali przedsięwzięcia pomocowe. Dane te sugerują, że największe korzyści osiągają osoby, które czynienie dobra włączają w swoją rutynę rok po roku.

- Z drugiej strony nasze dane pokazują, że całkowite wycofanie się z pomagania wiąże się ze słabszymi funkcjami poznawczymi - zauważa Han. - To pokazuje, jak ważne jest, by seniorzy pozostawali zaangażowani w jakąś formę pomocy tak długo, jak to możliwe - uznaje badacz.

Inne badanie wykazało też, że wolontariat łagodzi negatywne skutki przewlekłego stresu na układ zapalny organizmu: chroniczny stres ma związek z biologicznym mechanizmem powiązanym z pogorszeniem funkcji poznawczych i demencją. Efekt ten był szczególnie silny u osób z wyższym poziomem .

Łącznie wyniki obu badań sugerują, że zachowania pomocowe mogą wspierać zdrowie mózgu: czy to poprzez redukcję fizjologicznego „zużycia" organizmu związanego ze stresem, czy też przez wzmacnianie więzi społecznych przynoszących korzyści psychologiczne, emocjonalne i poznawcze. W kontekście starzejącego się społeczeństwa oraz rosnących obaw o samotność i izolację, odkrycia te dostarczają ważnych podstaw do dalszego angażowania ludzi w działania pomocowe, nawet wtedy, gdy oznaki spadku funkcji poznawczych są już widoczne, uważają eksperci.

- Wielu starszych ludzi, mimo gorszego stanu zdrowia, nadal wnosi cenny wkład w życie innych i to właśnie oni mogą szczególnie skorzystać z tworzenia dla seniorów możliwości pomagania - wskazuje Han.