 |
 |
Środa Popielcowa
Czas przygotowania do największego i najstarszego chrześcijańskiego święta jest niemal tak stary jak samo obchodzenie Wielkanocy. Początkowo był przede wszystkim okresem poświęconym przygotowaniu katechumenów do chrztu (tradycyjnie przypadającym w Wielką Sobotę), by potem stać się czasem pokuty i nawrócenia również dla już ochrzczonych.
Okres Wielkiego Postu trwa 40 dni (nie wliczamy do niego niedziel, dlatego trwa on 6 tygodni i 4 dni - od Środy Popielcowej do Wielkiej Soboty). Jego początek jest zależny od daty Wielkanocy, która wypada w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni Księżyca. 40 dni ma znaczenie symboliczne - odwołuje się do czterdziestodniowego postu Jezusa, ale także do 40 lat, podczas których Izrael błądził w poszukiwaniu Ziemi Obiecanej.
Środa Popielcowa, która jest pierwszym dniem Wielkiego Postu jest także jednym z dwóch dni, w których w Kościele Katolickim obowiązuje post ścisły. Według kościelnych przepisów wolno wówczas jeść trzy posiłki w ciągu dnia, w tym jeden do syta. Oczywiście niedozwolone jest mięso. Z postu zwolnieni są chorzy, dzieci i osoby starsze. jeszcze bardziej ostry jest post w Cerkwi prawosławnych - w poniedziałek po Niedzieli Pojednania, zwany "czystym poniedziałkiem" powinno się powstrzymywać od jakiegokolwiek pokarmu.
Post w Środę Popielcową jest przestrzegany przez blisko trzy czwarte Polaków. Również inne tradycje początku okresu pokuty są nadal zachowywane. Choć Środa Popielcowa jest zwyczajnym dniem pracy, Polacy tłumnie uczestniczą w tym dniu w mszach i nabożeństwach. Statystyki wskazują, że frekwencja na mszach jest równa, a niekiedy nawet większa niż w "zwykłą" niedzielę, choć uczestnictwo we mszy w Środę Popielcową nie jest obowiązkowe.
Sam zwyczaj posypywania głów popiołem, od którego Środa Popielcowa wzięła swoją nazwę pochodzi z wczesnego średniowiecza, kiedy to posypywano popiołem głowy grzesznikom przed ich powrotem na łono Kościoła. Zwyczaj ten objął z czasem wszystkich wiernych (bo przecież wszyscy są grzeszni), by w końcu trafić na stałe do pierwszej wielkopostnej mszy. Popiół do posypywania głów wiernych sporządzany jest z palm poświęconych w Niedzielę Palmową poprzedniego roku. Popielec wprowadził do kalendarza katolickiego w VII wieku papież Grzegorz I, a obrządek ten wobec wszystkich wyznawców w 1091 roku został wprowadzony przez papieża Urbana II.
Do pokutnego okresu nawiązują także słowa księdza, przy posypywaniu głów - "Pamiętaj, prochem jesteś i w proch się obrócisz" i - znacznie częściej obecnie słyszane “Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię”. Zmieniony zostaje także wystrój kościołów - w świątyniach katolickich obowiązują fioletowe szaty liturgiczne
Obecnie podczas obrzędu posypywania głów znacznie częściej można słyszeć wezwanie “Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię”, niż "Pamiętaj, prochem jesteś i w proch się obrócisz" - oba zdania nawiązują jednak silnie do pokutnego charakteru rozpoczynającego się właśnie okresu liturgicznego.
Niegdyś okres Wielkiego Postu był czasem wyjątkowo wielkiej pokuty, umartwień i wyrzeczeń. Przez cały okres postny nie można było jeść nie tylko mięsa (w niektórych rejonach także ryb) ale i zwierzęcych tłuszczów słodyczy, nie pito również alkoholu i powstrzymywano się od tzw. "uciech cielesnych". Milkły także muzyczne instrumenty, a śpiewało się tylko wielkopostne pieśni na nabożeństwach upamiętniających Mękę Pańską.
Z czasem surowość obyczajów rozluźniała się, na postnych stołach pojawiało się coraz więcej potraw, a i dni poszczenia ograniczały się najpierw do czterech później do trzech, a potem do samego tylko piątku. Znacznie ściślejszy post obowiązuje do dziś w Kościele Prawosławnym.
Oczywiście post zawsze miał znaczenie przede wszystkim duchowe, ale niektórzy ze współczesnych dietetyków podkreślają zbawienne działanie okresów postnych. Surowo przestrzegany zwyczaj poszczenia polegającego na nie spożywaniu tłuszczów zwierzęcych i ciężkostrawnych obfitych posiłków (nie tylko zresztą w Wielkim Poście ale także w Adwencie i we wszystkie piątki roku) pozwalał na odpoczynek układu pokarmowego i znacznie poprawiał kondycję organizmu.
Dziś w kościołach podkreśla się nie tyle długość i surowość postu ile jego właściwe przeżywanie, z ukierunkowaniem na wydarzenia, które wspominamy na końcu okresu pokuty. Wszystkie wielkopostne zobowiązania powinniśmy bowiem podejmować z miłości do Boga i drugiego człowieka. W kościołach kładzie się nacisk na refleksję, zadumę i zastanowienie się nad tym co jest naprawdę ważne - służą temu między innymi rekolekcje oraz inne wydarzenia, w tym specjalne wielkopostne nabożeństwa.
Podobnie jak Adwent, okres Wielkiego Postu jest czasem szczególnie poświęconym dobroczynności. Juz w Biblii jałmużna występowała obok postu jako środek do doskonalenia w wierze i uświęcenia. Obecnie wiele organizacji charytatywnych oraz kościołów właśnie w tym czasie zbiera środki na pomoc potrzebującym.
Wielki Post nie odróżnia się obecnie od innych okresów w roku. Nie obowiązują jakieś szczególne ograniczenia żywieniowe, czas pokuty jest praktycznie niezauważany w życiu społeczny, a w sklepach juz pojawiły się wiosenno-wielkanocne akcenty. Jednak wiele osób, które wychodzą z kościoła ze śladami popiołu we włosach, zatrzymuje się w codziennym biegu by choć przez chwilę zastanowić się nad sensem życia w pośpiechu i walce o materialne dobra... Może warto zatrzymać w sobie tę chwilę refleksji?
Tagi: Wielki Post, religia, Środa Popielcowa
Joanna Gacka / Senior.pl
09-03-2011
Zgłoś błąd lub uwagę do artykułu
Zastrzeżenia odpowiedzialności
Podziel się:
SKOMENTUJ TEN ARTYKUŁ:
Jesteś niezalogowany: zaloguj się / zarejestruj się
KOMENTARZE
-
22:56:35, 09-03-2011 Janko48
Doceniam wartości moralne tego dnia .Doceniam też oczekiwanie by w 40 dni człowiek się zastanawiał nad sensem życia w pośpiechu i pogoni za Pieniądzem . Czy to choć o drobinę zmieni Ludzi "polityków ",bo ostatnio raczej zaostrza się u nich pogoń? -
20:27:24, 10-03-2011 Eliza2
Zmiana innych to zadanie szatana , celem postu jest zatrzymanie się i zastanowienie nad sensem swego życia. Nie naprawiajmy innych lecz siebie mawiał Prymas Wyszyński. -
12:19:43, 22-02-2012 elen49
W dzisiejszym kazaniu,ksiądz szczególnie i kilkakrotnie podkreślał właśnie to,aby kazdy zmieniał siebie,aby zastanawiał się nad swoimi grzechami. -
13:05:58, 22-02-2012 Jarosław II
Nad swoimi grzechami mogą się zastanawiać tylko ludzie wierzący. Nawet z "państwowej" definicji to wynika.
grzech «w doktrynach religijnych: złamanie zakazu zagrożone sankcjami nadnaturalnymi» -
13:20:33, 22-02-2012 ansty
To wszystko dla niektórych czcze słowa nic nie zmieni zatwardziałego umysłu, a tym bardziej serca!!!! -
13:32:02, 22-02-2012 Jarosław II
Serce to tylko kawałek mięsa, bardzo lubię gulasz z serc. Z umysłu już trudniej coś zrobić kucharzowi, szczególnie z tego ścisłego.Cytat:Napisał anstyTo wszystko dla niektórych czcze słowa nic nie zmieni zatwardziałego umysłu, a tym bardziej serca!!!! -
14:01:02, 22-02-2012 ewikomega
... zobacz więcejCytat:Doceniam wartości moralne tego dnia .Doceniam też oczekiwanie by w 40 dni człowiek się zastanawiał nad sensem życia w pośpiechu i pogoni za Pieniądzem . Czy to choć o drobinę zmieni Ludzi "polityków ",bo ostatnio raczej zaostrza się u nich pogoń?
Artykuł ciekawy , ale napisany w poprzednim roku.
Poprawka do artykułu:
w tym roku Wielkanoc przypada ósmego kwietnia -
14:32:37, 22-02-2012 ewikomega
................................................ .....Cytat:Napisał Eliza2Zmiana innych to zadanie szatana , celem postu jest zatrzymanie się i zastanowienie nad sensem swego życia. Nie naprawiajmy innych lecz siebie mawiał Prymas Wyszyński.
Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników serwisu. Senior.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii. Komentarze niezgodne z prawem i Regulaminem serwisu będą usuwane.
ARTYKULY PROMOWANE
REKLAMA
![Wiara w Boga rośnie wśród seniorów [© Jakub Krechowicz - Fotolia.com]](http://www.senior.pl/Wiara-w-Boga-rosnie-wsrod-seniorow_img4f91c8728bc2f.jpg "Wiara w Boga rośnie wśród seniorów [© Jakub Krechowicz - Fotolia.com]")
![Mity na temat starości obalone [© Werner Heiber - Fotolia.com]](http://www.senior.pl/Mity-na-temat-starosci-obalone_img4fb6c2b53c483.jpg "Mity na temat starości obalone [© Werner Heiber - Fotolia.com]")
