Wielkanoc w Europie

W czasach, gdy tak wielu członków naszych rodzin i przyjaciół decyduje się na emigrację, znajomość obcego ceremoniału wydaje się mieć szczególne znaczenie. Poniżej przedstawiamy krótki przegląd tradycji wielkanocnych w innych krajach Europy.

Wielkanoc w Niemczech

U naszych zachodnich sąsiadów celebracja Wielkanocy także rozpoczyna się w piątek (który stanowi dzień wolny od pracy), najbardziej uroczyste pozostają jednak niedziela i poniedziałek, choć tez ostatni dzień nie ma takiego wymiaru, jak w Polsce. Zresztą, poza „lanym poniedziałkiem", nieznany jest tam także zwyczaj święcenia pokarmów.

Liczne aspekty obchodzenia Wielkanocy są jednak podobne do naszych. W Wielką Sobotę także rozpala się ogniska, ogień jest poświęcany i rozdawany wiernym. Śniadanie w Niedzielę Wielkanocną to uroczysty posiłek, podaje się na nim m. in. pasztety, zimne wędliny i jaja.

Ważnym elementem Wielkanocy jest bukiet, zwykle przygotowany z zielonych gałązek i wydmuszek. Tradycja wymaga też, aby ukryć pisanki lub czekoladowe zajączki w mieszkaniu, bądź ogrodzie, a zadaniem dzieci jest ich znalezienie. Najmłodsi otrzymują również upominki z okazji Świąt.

Świąteczny poniedziałek to dzień odpoczynku i odwiedzin, rodzinne zebrania stanowią stały element świętowania. Coraz częściej jednak alternatywną formą spędzania Wielkanocy są kilkudniowe wycieczki, wolne od pracy dni to okazja do krótkiego urlopu poza miejscem zamieszkania.

Święta w Hiszpanii

Katolicy stanowią ponad 80% ludności Hiszpanii, więc Wielkanoc jest tam największym, najważniejszym, najbardziej uroczystym świętem religijnym. Nazwane zostało „świętem świąt" oraz „uroczystością uroczystości". Obok tradycji związanych z nabożeństwami i spotkaniami rodzinnymi, pielęgnuje się zwyczaj obrazowania Męki Pańskiej - Święta mają charakter teatralny, wręcz widowiskowy, odbywają się liczne przedstawienia drogi krzyżowej oraz procesje.

Semana Santa (Wielki Tydzień - dosł. „Święty") obfituje w widowiska i pochody. Wydaje się, że celebracja w większym stopniu dotyczy cierpienia Jezusa niż zmartwychwstania. W okresie świątecznym liczne organizacje religijne aranżują procesje, w czasie których niesione są tzw. pasos - ogromne platformy z figurami Chrystusa lub Matki Bożej, jak również całymi scenami religijnymi. Do wykonania pasos często używa się srebra, kości słoniowej, drewna, w efekcie więc stanowią elementy sacrum, ale i dzieła sztuki.

W procesji uczestniczą ludzie przebrani za pokutników, żołnierzy rzymskich, rycerzy w zbrojach. Oprócz nich, kroczy tzw. grupa Starego Testamentu, dzieci i dorośli z palmami, a także korowód chłopów. Jako ostatni podążają duchowieństwo i odświętnie odziani policjanci.

Hiszpanie chętnie pielęgnują lokalne zwyczaje i w różnych częściach kraju celebrowane są odmienne tradycje wielkanocne. Przykładem może tu być Almaden de la Plata leżące niedaleko Sewilli. W Niedzielę Wielkanocną na ulicach miejscowości ustawiane są szmaciane i słomiane figury sławnych ludzi, następnie zaś lalki są rozrywane przez mieszkańców.

Święta w Grecji

Większość mieszkańców Grecji wyznaje prawosławie, Wielkanoc więc również i tu stanowi jedno z najważniejszych świąt. Celebracja rozpoczyna się wcześniej niż u nas - w Sobotę Łazarza (tj. w sobotę przed Niedzielą Palmową). Wówczas domy odwiedzają dzieci śpiewające hymn „Lazaros" („Łazarz"), za co otrzymują drobne pieniądze i upominki. W Niedzielę Palmową wierni uczestniczą w porannej mszy, na której otrzymują krzyże uplecione z zielonych gałązek palmowych. Te roślinne krucyfiksy zostają następnie umieszczone na domowych ołtarzykach.

W poniedziałek rozpoczyna się Wielki Post, w czasie którego nie należy spożywać mięsnych i mlecznych posiłków. Wtorek to - podobnie jak dzień poprzedni - czas modlitwy, ale i czytania Biblii. Wówczas gospodynie przygotowują tradycyjne greckie ciasteczka tzw. koulourakia. W środę przychodzi czas na porządki, wieczorem zaś w świątyni błogosławiony jest Święty Olej, a także ziele oregano zanurzone w wodzie świeconej, które uważa się za środek leczniczy. Czwartek upływa na kolorowaniu jajek oraz przystrajaniu wyobrażeń grobu Jezusa. Duchowni odczytują wówczas fragmenty Biblii dotyczące Ostatniej Wieczerzy.

Wielki Piątek to dzień żałoby: zamknięte są sklepy i przedsiębiorstwa, na masztach powiewają świąteczne flagi. Wierni spożywają tradycyjną potrawę zupę z pasty sezamowej i cebuli zaprawionej octem. W godzinach popołudniowych uczestniczą w procesji Męki Pańskiej. Wielki Post kończy się w Wielką Sobotę. Wieczorem sprawowana jest Msza Rezurekcyjna, podczas której kapłan zapala świecę i przekazuje święty ogień, następnie czynią to uczestnicy. Niedziela to czas świętowania i spotkań w grobie rodzinnym, biesiadnicy pieczą baraninę i jedzą inne tradycyjne potrawy.

Wielkanoc w Szwecji

Oryginalnym szwedzkim zwyczajem wielkanocnym są wizyty dzieci przebranych za czarownice. Maluchy odziane w chustki i długie suknie z pomalowanym buziami życzą wszystkim glad posk, tj. Wesołej Wielkanocy i zostają obdarowane smakołykami lub drobnymi pieniędzmi.

Tradycja ta pochodzi z czasów, w których wierzono, iż w Wielki Czwartek czarownice zlatywały się na miotłach, aby na Łysej Górze spotkać diabła. Próbowano je przestraszyć paleniem ognisk, to dziś w zachodniej części kraju w czasie Wielkanocy pali się ognie i strzela petardami.

Dla Szwedów najważniejszą częścią Świąt jest Wielki Piątek, także i tu stanowi dzień wolny od pracy. Charakterystycznym elementem jego spędzania jest spożywanie potraw z łososia. Oryginalny, pochodzący jeszcze ze średniowiecza, jest zwyczaj wczesnego wstawania i ściągania kołdry ze śpiącej jeszcze osoby, aby zadać razy brzozowa gałązką. Kilkaset lat temu kawalerowie „chłostali" gałązkami niezamężne dziewczyny.

Posiłki wielkanocne składają się w Szwecji głównie z jaj oraz ryb. Na większości stołów można znaleźć śledzie, łososia, tzw. sztokfisze (suszone ryby) oraz tradycyjne bułeczki pszenne zwane semlor.

Co nas wyróżnia

W ostatnim czasie wybuchła w naszym kraju polemika dotycząca uczynienia Wielkiego Piątku dniem wolnym od pracy. Dyskusja jest uzasadniona o tyle, że dłużej świętuje się w kilkunastu krajach Europy, m. in. w: Szwecji, Danii, Finlandii, Hiszpanii, Irlandii, Portugalii, Niemczech, Wielkiej Brytanii. 57% Polaków także chce celebrować Wielkanoc od Wielkiego Piątku, 40% ma przeciwną opinię.

Do rodzimych tradycji wyróżniających nas na tle innych krajów europejskich należy zwyczaj święcenia pokarmów w Wielką Sobotę oraz polewanie się wodą w Lany Poniedziałek. Typowym polskim przysmakiem są mazurki - bardzo słodkie, cienkie, najczęściej prostokątne ciasto na kruchym spodzie z masą orzechową lub migdałową.